22 oktober 2008

Planbeoordeling Louis Couperusplein t.p.v. 33.

Bouwplan: het oprichten van een school voor voortgezet onderwijs t.p.v. de te slopen school.

De Vereniging Vrienden van Den Haag vindt het ontwerp voor de nieuw te bouwen school niet passen in de huidige - danwel onverhoopt toekomstige - omgeving van het Louis Couperusplein.

Eerder gaven wij aan, er geen vertrouwen in te hebben, dat met de sloop van het bestaande Edith Stein College en de voorgestelde bebouwing van het verlengde Couperusplein de eenheid en kwaliteit gecontinueerd, gewaarborgd, geëvenaard, of zelfs maar gerespecteerd wordt.
Onze zorg is thans even groot als toen.

In de Stedenbouwkundige Randvoorwaarden staat, dat de school zich goed moet verdragen met de architectuur van de omgeving, hoewel in de beschrijving van de aanwezige bouwstijlen de Nieuwe Haagse School niet wordt genoemd, laat staan omschreven. Het schoolontwerp doet dan ook geen moeite zich aan te passen. De hoofdvorm stelt zich solitair op; de vlakke gevels gedragen zich niet als passende pleinwanden.
De architectuur met verticale gaten strookt niet met de horizontaal benadrukte gevelopeningen van de woningen van Co Brandes.
Het plan harmonieert niet, maar vormt ook geen goed contrast.

Wij zijn van mening dat de architect met zijn ontwerp tekort schiet, maar vinden tevens dat de Randvoorwaarden hier ook debet aan zijn. Hierin wordt weliswaar melding gemaakt van het feit dat het Couperusplein e.o. onderdeel is van het Rijksbeschermd Stadsgezicht Den Haag centrum. Maar vervolgens worden alleen 17de, 18de en 19de eeuwse bebouwings-karakteristieken aangehaald.
Deze kunnen van toepassing zijn op de Nieuwe Schoolstraat e.o., maar zeker niet op deze ‘curieuze enclave van buitenwijks karakter’.
Zo luidt nl. de omschrijving van het plein in de ‘toelichting bij het besluit tot uitbreiding van de beschermde stadsgezichten ’s-Gravenhage’.

Van het afwijkende karakter van het Couperusplein met etagewoningen uit de 30-er jaren van de vorige eeuw wordt geen melding gemaakt in de Randvoorwaarden. Terwijl de ‘Toelichting’ duidelijk aangeeft dat het plein qua ruimtelijke opbouw en architectuurbeeld meer aansluit bij het Willemspark (dat trouwens ook rijksbescherming heeft) , dan bij de omringende bebouwing binnen de singels.
Hoe kan het zijn dat in de Praktijk Pocket Welstand onder ‘Historisch Centrum’ met geen woord wordt gerept over dit aparte plein in de binnenstad? Alle omschrijvingen om goede inpassing in het stedenbouwkundig karakteristiek te garanderen, schieten ook hier te kort.
Veel beter passen hier de omschrijvingen van het karaktergebied ’Planmatige uitbreiding 1920 -1940’. Daar wordt gesproken over het feit dat de architectuur uit die periode wordt ingezet als vormgevend middel van de stedelijke ruimte.

En wel op de volgende wijze: ‘De gevel is een plastische wand die zich rond de openbare ruimte vouwt.’en ook ‘De compositie van gevels is een samenstelling van horizontale en verticale elementen. Dragers van het beeld zijn horizontale lijnen, die ontstaan door langs-de-gevel-aangebrachte betonnen banden, geprononceerde kalven in kozijnen en de sterk uitkragende dakgoten of dakranden.’

Deze typeringen zijn meer van toepassing op dit plein, dan het lijstje dat nu wordt gehanteerd. Ze zijn een juister uitgangspunt voor beoordeling van dit bouwplan ten opzichte van zijn omgeving.

Er zijn ook andere typeringen die aangeven, dat respectvoller en behoudender met dit plein zou mogen worden omgegaan.
Het Monumenten Inventarisatie Project omschrijft de bebouwing van het Louis Couperusplein als volgt: ‘belangrijke bebouwing door hoge ensemblewaarde’. Op het plein is zelfs een gevelwandregeling van kracht. Tot nu toe is dit alles genegeerd bij het opstellen van de randvoorwaarden en de daarmee samenhangende beoordeling van dit plan.

In het Algemeen toetsingskader van de Welstandsnota staat te lezen, dat …
“Bij bouwplannen in een beschermd stadsgezicht, een plan moet leiden tot behoud of versterking van de cultuurhistorische karakteristiek van het beschermde stadsgezicht.”
Wij vinden dat dit bouwplan – binnen deze ‘curieuze enclave’ - daar zeker niet aan voldoet en dus ook niet aan minimale eisen van welstand.

Gwen Maclaine Pont