24 augustus 2005

Structuurvisie Wéreldstad aan zee

Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Den Haag
Postbus 12600
2500 DJ DEN HAAG

Geacht College,

Namens het bestuur van de vereniging Vrienden van Den Haag kan ik u meedelen dat de Vrienden van Den Haag met veel belangstelling hebben kennisgenomen van de door u uitgebrachte Structuurvisie: Wéreldstad aan zee. Duizenden extra woningen, kansenzones, internationale allure, de gemeente Den Haag barst van de ambities. En dat is prima. Een stad die inslaapt dreigt kwaliteit te verliezen. En het zijn nu juist de kwaliteiten van Den Haag die we behouden willen. Het ontwikkelen van een structuurvisie draagt daaraan bij.

In de structuurvisie worden voor de Wéreldstad aan Zee vier troeven onderkend: multiculturele stad, internationale stad, stad aan zee, monumentale residentie. Zo creëert u een stad om trots op te zijn. U schrijft te willen investeren in groen, openbare ruimte en bereikbaarheid. Bovendien is het uw ambitie de komende vijftien jaar 37.500 extra woningen te bouwen, zodat het inwonertal weer stijgt tot boven het half miljoen. Deze woningen zouden moeten worden gebouwd aan de kust, aan de Vliet, aan de randen van het groen (Lozerlaan), en binnenstedelijk door onder andere bedrijfsterreinen intensiever en gemengder te bebouwen. Ook extra hoogbouw levert extra woningen op.

Bij deze doelstellingen tekenen de Vrienden van Den Haag aan dat de inpassing van zoveel woningen een gigantisch moeilijke klus is. Zeker als we ervan uitgaan dat waardevol groen niet opgeofferd mag worden: wonen aan de rand van het groen (is dat net ìn of net buiten het groen?) is prachtig voor wie er komt te wonen, maar kan een verlies betekenen voor het stadsgezicht en voor de gebruikers van het groen.
De Vrienden van Den Haag wijzen hoogbouw overigens niet ten principale af, maar wijzen er nadrukkelijk op dat lang niet iedere plek geschikt is voor hoogbouw. De geschiktheid kan alleen per geval beoordeeld worden, waarbij er o.a. voor gezorgd moet worden dat de omliggende wijk niet de dupe wordt.
De Vrienden van Den Haag menen dat bij het zoeken naar mogelijkheden voor extra woningen het handhaven van de bestaande kwaliteiten van Den Haag voorop moet staan. De beoogde voordelen van het krijgen van meer inwoners (inkomsten voor de gemeente, draagvlak voor voorzieningen) kunnen gemakkelijk tegenvallen, terwijl de potentiële nadelen van intensiever ruimtegebruik (verkeers- en parkeerdruk, milieuhinder, gevoel van drukte en volte, hoge kosten) zelden meevallen.
Daarnaast menen de Vrienden dat bij intensiever ruimtegebruik veel extra aandacht gegeven moet worden aan de manier waarop de overgangen tussen de privé-ruimtes, de gemeenschappelijke ruimtes en de publieke ruimtes vorm krijgt. Op diverse locaties in Den Haag zijn heel geslaagde voorbeelden hiervan gerealiseerd – denk aan Couperusduin en het Burgemeester De Monchyplein, twee nieuwbouwprojecten die ondanks de zeer hoge bebouwingsdichtheid beleefd worden als “wonen in het groen” – dankzij uitmuntende ontwerpers.
De Vrienden van Den Haag onderkennen de mogelijkheden om bedrijfsterreinen intensiever te bebouwen, en ook daar de woonfunctie te versterken. Daarbij dient echter veel aandacht gegeven te worden aan de belevingswaarde op straatniveau.

In de structuurvisie worden zes kansenzones onderscheiden.

• Het centrum, uit te breiden naar omliggende wijken.
• De Tramlijn-11-zone, in relatie tot Randstadrail.
• De Internationale zone, met de verbinding om het hoefijzer rond Den Haag te sluiten.
• De kustzone van Scheveningen en Kijkduin.
• De Vliet / A4 zone met bedrijvigheid en watergebonden woningbouwlocaties.
• De Schakelzone Lozerlaan, als goed bereikbare woningbouwlocatie.

De Vrienden van Den Haag onderschrijven in grote lijnen de ruimtelijke uitgangspunten van deze kansenzones, maar plaatsen enkele kanttekeningen.

• Voor het centrum zou het serieuze overweging verdienen de zeer gunstige ligging van de centrumwijken beter te benutten door op strategische plekken woningen te bouwen voor groepen die economisch interessant voor de stad zijn en voor wie thans onvoldoende woningen beschikbaar zijn.
• Internationale zone / kustzone. In de haven is het volgens de Vrienden niet nodig een icoon voor de stad te bouwen. De locatie leent zich er niet voor, en wat is er mis met het Vredespaleis dat internationaal al lang als icoon van de stad wordt gezien? Wel achten de Vrienden van Den Haag het mogelijk in de nieuwe bebouwing een “baken” op te nemen waardoor de haven vanuit de zee ook herkenbaar is.
• Gedeeltelijke ondertunneling van de ringweg is een prima idee, zeker omdat deze door een waardevolle groenzone loopt die beeldbepalend is voor de stad (Westbroekpark, Scheveningse Bosjes, Haagse Beek). Ondertunneling of overbouwing van grootschalige infrastructuur is ook op andere plekken dé manier om intensief ruimtegebruik te combineren met een hoge ruimtelijke kwaliteit.
• Lozerlaan. Nu de Lozerlaan een belangrijke invalsweg is geworden is het wenselijk hier een stadsrand met allure te creëren, bijvoorbeeld door de stadse kant te voorzien van hogere bebouwing met hoge architectonische kwaliteit, met behoud van het volwassen groen.
• Vlietzone. Dit gebied maakt deel uit van een ecologische zone, die als zodanig is vastgelegd in de uitwerking van het structuurplan Haaglanden.

In de structuurvisie schrijft u dat u bij de uitvoering van deze ambitieuze plannen wilt samenwerken met marktpartijen en andere overheden. Daarbij wilt u als gemeente wel het initiatief en de regie in handen houden, zodat veiliggesteld kan worden dat onrendabele projecten toch van de grond kunnen komen dankzij de opbrengsten van de rendabele projecten.
De Vrienden van Den Haag achten deze uitgangspunten zeer verstandig. Zij tekenen daarbij echter aan dat bij het ontwikkelen van dure woningbouwprojecten opgelet moet worden dat deze woningen niet slechts als pied-à-terre of als geldbelegging worden gebruikt. Woningen die vrijwel het hele jaar leegstaan leveren geen bijdrage aan de Haagse economie, noch aan de sociale cohesie, noch aan de extra gemeentelijke inkomsten. Kan de gemeente juridische middelen ontwikkelen om te garanderen dat de nieuwe woningen ook echt bewoond worden?

Conclusie: de vereniging Vrienden van Den Haag acht het een goed initiatief dat de gemeente een structuurvisie heeft ontwikkeld. De Vrienden zullen de concrete realisatieplannen met belangstelling – en kritisch – blijven volgen.

In de hoop dat u uw voordeel zult doen met bovengenoemde, constructief bedoelde opmerkingen, verblijf ik namens het bestuur van de vereniging Vrienden van Den Haag met vriendelijke groet,


R.J.F. van der Wal
(voorzitter)


cc.: Leden van de Haagse Gemeenteraad

Haagsche Courant

De Posthoorn

Den Haag, 24 augustus 2005