16 augustus 2008

Nota van Uitgangspunten Internationale Zone

Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Den Haag
Postbus 12600
2500 DJ DEN HAAG

Betreft: Nota van Uitgangspunten Internationale Zone

Den Haag, 16 augustus 2008

Geacht College,

Met grote belangstelling heeft de vereniging Vrienden van Den Haag kennis genomen van de Nota van Uitgangspunten Internationale Zone. Wij willen u in onderstaande graag enige punten ter overweging geven wanneer u deze nota andermaal gaat bespreken. Vooropgesteld zij dat het ons uitermate heeft bevreemd dat u deze nota “geheim” heeft verklaard, en alleen aan het Adviesplatform Scheveningen commentaar heeft gevraagd. Dit bevreemdt des te meer omdat in de Nota zelf wordt gesteld dat draagvlak onder de bevolking essentieel is voor de internationale aspiraties. We verzekeren u dat geheimzinnig doen over plannen een averechtse uitwerking heeft op dit zo begeerde draagvlak!

Om te beginnen willen we graag een viertal punten uit de nota noemen die we met vreugde hebben begroet:

U stelt dat het Vredespaleis hét symbool is van “Den Haag - internationale stad van recht en vrede”. Prima. In de Structuurvisie was er nog sprake van dat een nieuw icoon (aan de haven in Scheveningen) gebouwd moest worden om de internationale stad te symboliseren. Wij hebben daar destijds ook tegen geprotesteerd. Gelukkig bent u het nu weer met ons eens dat we geen nieuw icoon nodig hebben, omdat het Vredespaleis over de hele wereld al als icoon wordt gezien.

Een tweede positief punt is dat de Scheveningse Bosjes weer verbonden worden met de Waterpartij door de Teldersweg voor een deel ondergronds te brengen. Zowel uit recreatief als uit ecologisch oogpunt is dit zeer toe te juichen.

Ook positief is dat u overal in de Internationale Zone extra geld beschikbaar stelt om een hoger onderhoudsniveau van de openbare ruimte te realiseren. “Hofstadkwaliteit” noemt u dat. We hopen dat de onderscheiden bewonersorganisaties in Statenkwartier, Archipelbuurt, etc. snel zinnige plannen hiervoor op tafel leggen, zodat het geld niet weglekt naar onnodige logo’s en vlaggenmasten.

Ten slotte kan als pluspunt genoemd worden het herstel van de zichtbaarheid van de Haagse Beek bij het Verhulstplein. Alhoewel we betwijfelen of dit positieve effect niet teniet wordt gedaan door de eveneens geplande bouw van twee hoge woontorens.

Tot zover het zoet - nu het zuur. U geeft een nogal ruime definitie van het gebied dat u als Internationale Zone beschouwt. De verschillende kaartjes in de nota spreken elkaar enigszins tegen, maar per saldo komt het er op neer dat de Internationale Zone de gehele kuststrook en het directe achterland bestrijkt (van de nieuwe Amerikaanse Ambassade tot de Internationale School in Kijkduin). Ook wel “het zand” genoemd. Elders in de nota stelt u dat - mocht ineens een internationale instelling zich willen vestigen in Den Haag - deze Nota van Uitgangspunten als planologisch kader geldt. Dit baart ons zorgen. Betekent dit dat het gemeentebestuur op elk willekeurig terrein in dit grote gebied ineens de bestemming “(hoogbouw)kantoor voor internationale instelling” kan leggen? Bedoelt u daarmee dat de hele inspraak en rechtsbescherming die de Wet op de Ruimtelijke Ordening biedt terzijde kan worden geschoven?
Ook curieus is dat u weliswaar de gehele kuststrook als Internationale Zone bestempelt, maar de noodzaak van ondertunneling van de NW-hoofdroute beperkt tot de Teldersweg. De Segbroeklaan en Sportlaan worden hier ineens weer gedefinieerd als buiten de Internationale Zone liggend, terwijl ondertunneling van dit stuk van de NW-Hoofdroute uit oogpunt van verkeersoverlast een veel hogere prioriteit zou moeten hebben.
In het algemeen willen we hierbij nog bij u aandringen op het zorgvuldig inpassen van de tunnelingangen in de openbare ruimte.

Het concrete bouwprogramma is voor de korte termijn nog bescheiden: 185.000 m² bvo; voor de wat langere termijn stelt de nota dat ruimte moet worden gemaakt voor nog eens 375.000 m² bvo. Dit bouwprogramma lijkt ons te omvangrijk - vooral, omdat dit bouwprogramma er mogelijk toe leidt dat hoger gebouwd moet worden dan in de directe omgeving gebruikelijk is. Wij willen er bij voorbaat op wijzen dat het voor het handhaven van het bijzonder gewaardeerde verblijfsklimaat niet wenselijk is dat in deze kwetsbare gebieden rond het “groene hart van Den Haag” (zoals u dat noemt) hoger of compacter dan de omgeving wordt gebouwd.

We vragen ons ook af of dit bouwprogramma nu echt nodig is voor die gewenste status van “Internationale stad van recht en vrede”. Of wordt deze slogan alleen maar gebuikt als excuus om vooral maar weer veel te bouwen, en vooral flink hoog te bouwen? Er zijn toch al een heleboel plannen waarin grote hoeveelheden vierkante meters kantoren worden voorzien? Denk u maar aan de hoogbouw die op het Koningin Julianaplein in de steigers staat, en de enorme hoeveelheden bouwvolume (in superhoge hoogbouw) die in de Binckhorst is voorzien. De goede bereikbaarheid noemt u toch één van de belangrijkste eisen van de internationale instellingen? Welnu, met het Centraal Station, respectievelijk het Trekvliettracé naast de deur zijn dát de perfect bereikbare plekken. En waarom is het eigenlijk zo nodig dat internationale instellingen zich binnen de gemeentegrenzen van Den Haag vestigen? Het gemeentebestuur vergeet dat voor een internationale instelling de Haagse agglomeratie als groot-Den Haag wordt gezien. Net als bij Londen of Parijs. Waarom zou een internationale instelling zich niet in Rijswijk kunnen vestigen? De arbeidsmarkt en de woningmarkt zijn toch volledig regionaal? Ook als een instelling zich in Den Haag vestigt zullen de arbeidsplaatsen voor meer dan de helft bezet worden door inwoners van andere gemeenten. En andersom. Zou het gemeentebestuur er niet beter aan doen de energie te richten op de concurrentie met Rome en Genève, in plaats van de concurrentie met Voorburg en Rijswijk?

Een andere vraag die men kan stellen, is of het echt wel waar is dat we nog een heleboel inspanningen moeten doen om het de expats naar de zin te maken. En vooral: of de door u voorgestelde maatregelen wel de juiste zijn. Natuurlijk, een stad moet niet inslapen. Om aantrekkelijk blijven is een levendige stad juist steeds bezig zich te ontwikkelen en te vernieuwen. Maar - zoals we in Haags Peil al schreven - dan wel met behoud van de eigen identiteit! Het is ook juist vanwege die Haagse identiteit dat niet alleen de Hagenaars, maar ook de expats, deze stad zo waarderen. We nemen dan ook afstand van de door u impliciet geponeerde stelling: “aangezien New York een internationale stad is, moet ook Den Haag flink veel hoogbouw neerzetten”. Den Haag moet zich wel blijven ontwikkelen, maar zich niet spiegelen aan steden die een andere ontstaansgeschiedenis hebben, die een andere sfeer hebben!
U memoreert dat wijken als Bohemen, Statenkwartier, Belgisch Park ook bij expats zeer geliefd zijn. Maar vervolgens wordt doodleuk gesteld dat expats vooral in appartementen willen wonen - en we weten uit eerdere plannen dat wanneer de gemeente appartementen zegt, men woontorens bedoelt.
Bij de vergelijkingen met andere internationale steden doet u aan “selectief shoppen”. In Parijs en New York is vrijwel geen parkeerruimte, iedereen gaat met het openbaar vervoer naar zijn werk. Maar op dit gebied worden deze steden nu net weer niét door u als voorbeeld gesteld. Tot onze spijt.
Veel woorden worden in de Nota besteed aan het “internationale klimaat / uitstraling / allure” die gecreëerd moet worden. Wat dit is, wordt niet echt gedefinieerd. Genève wordt regelmatig als voorbeeld gesteld. Uiteindelijk zijn de enige concrete maatregelen die u noemt een vlaggenparade en een lichtplan. In de Haagse context roept een vlaggenparade alleen maar associaties op met de Scheveningse patatcultuur. Mogen we daar in het Statenkwartier en de Archipelbuurt voor gespaard blijven?

Veel tekst wordt in de nota besteed aan de opsomming van alle prachtige voorzieningen die Den Haag nu al biedt, en aan de vraag of er extra voorzieningen nodig zijn. Het spijt ons dat nergens genoemd wordt dat de expats zelf een groot aantal voorzieningen hebben geregeld. Er zijn zangkoren, toneelverenigingen, kerkgenootschappen, speciale winkels, Engelssprekende huishoudelijke diensten, etcetera. Dat draagt minstens zoveel bij aan de aantrekkelijkheid van Den Haag voor buitenlanders, als de in de nota opgesomde voorzieningen.

Samenvattend:
Wij dringen er bij u op aan de bestaande kwaliteiten van Den Haag in ere te houden. Er zijn beslist nog mogelijkheden om bebouwing toe te voegen in de door u beoogde Internationale Zone, maar dit dient dan wel in aansluiting (qua stijl, hoogte en dichtheid) op de bestaande bebouwing te gebeuren. Geen herhaling van de Europol-situatie!

Namens het bestuur van de vereniging Vrienden van Den Haag verblijf ik met vriendelijke groet,

Roel J.F. van der Wal
(voorzitter)

cc.:
De Telegraaf, redactie Haaglanden
Algemeen Dagblad/Haagsche Courant
Den Haag Centraal
De Posthoorn
HaagWestNieuws
Radio/TV West