Ons Den Haag
|
NOVEMBER/DECEMBER
Een superdikke M, 85 meter hoog
Binnenkort start de Haagse gemeentepolitiek een discussie over hoogbouw. Mogelijk mede geïnspireerd door de vele kritische geluiden in de stad (waaronder de onze) wil het college het onderwerp verbreden tot “verdichting, waar hoogbouw een onderdeel van kan zijn”. Hoog tijd dus dat we nog eens op een rij zetten wat we van hoogbouw vinden.
door Eveline Blitz
Een enkele keer horen we mensen in de stad zeggen: “Ach, waar maken jullie je druk om. Zoveel hoogbouw is er toch nog niet? Er kan nog best wat bij.” Tot zover zijn we het eens. Er kan nog best “wat” bij. En dan denken we bijvoorbeeld aan
het terrein langs de Beatrixlaan schuin tegenover het Centre Court, waar zeker nog een hoog kantoorgebouw past. Maar de pleitbezorgers van “nog best wat meer” vergeten dat er inmiddels al tientallen wolkenkrabbers in de steigers staan. Om het geheugen even op te frissen:
• Op de locatie Babylon komen behalve een groot kantoorgebouw ook twee woontorens van 100 en 140 meter hoog.
• Daarnaast, op het Koningin Julianaplein voor het Centraal Station komt een hoog gebouw, waarin grote hoeveelheden woningen, kantoren
en vermaak zullen worden geconcentreerd. Het ontwerp (van 85 meter hoog) in de vorm van een superdikke M staat nog ter discussie.
• In Bezuidenhout-West komt de Haagse Zwaan, een kantoorgebouw met een hoogte van 74 meter.
• Achter het Congresgebouw wordt een kantoor voor Europol gebouwd met 40 meter hoge (vrijwel blinde) wanden aan de zijde van het Statenkwartier.
• Op de locatie van de Zwarte Madonna worden voor twee ministeries torens gebouwd van 140 meter en een woontoren van 125 meter.
Daar blijft het niet bij. De politiek heeft al diverse Masterplannen vastgesteld, waarin telkenmale hoogbouw is voorzien:
• een woontoren en een stadskantoor (van 75 meter) in Masterplan Erasmusveld / Leywegzone.
• twee 100 meter hoge woontorens op het Verhulstplein.
• een toren (een “hoogte-accent” genoemd) van 50 meter naast Hotel Atlantic in Kijkduin.
• vier woontorens van 50 meter langs de Ockenburgstraat.
• een woontoren (van 70 meter) in de Bosjes van Pex op het terrein van Quick.
• een toren van 70 meter op de achter te laten locatie van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie.
• twee woontorens op het te overdekken gedeelte van de Haagse Markt aan de Herman Costerstraat, en diverse torens aan de Loosduinseweg.
• een woontoren van 70 meter op de hoek van de Rivierenbuurt en het Rijswijkseplein; vervanging van de Sigmatoren door een veel grotere.
• drie woontorens aan de Scheveningse Haven (twee van 100 meter en één van 75 meter).
• twee hoogbouwwijken op de Binckhorst. Tientallen torens van 70 meter en tientallen torens van (verplicht) hoger dan 100 meter (35 tot 50 bouwlagen).
• twee hoge torens op het Stationsplein tegenover station Hollands Spoor.
En dan zijn we er vast nog een paar vergeten. Waar de discussie in de Haagse politiek nu over gaat, is of er nóg meer in voorbereiding moet
worden genomen. Wat ons betreft is het antwoord eenduidig NEE. Wat ons betreft zou de discussie zelfs moeten gaan over de vraag of sommige
van de plannen waartoe al besloten is, drastisch moeten worden aangepast, of zelfs afgelast. Zijn we daarom provinciaals? We menen van niet. Zelfs in een typische hoogbouwstad als Rotterdam woedt deze discussie ook. In Parijs is recent door het stadsbestuur besloten dat de beleidslijn, zelfs in de buitengebieden, omgebogen moet worden – hoogbouw heeft te veel nadelen om op die weg voort te gaan.
In de discussie moet onderscheid gemaakt worden tussen woontorens en kantoortorens. Toen we vroeger over de aanvaardbaarheid van hoogbouw spraken bedoelden we eigenlijk altijd kantoortorens.
Voor een kantoorbestemming heeft hoogbouw duidelijke, logistieke voordelen: de interne loopafstand wordt veel korter. Heel onhandig als al die verdiepingen naast elkaar zouden liggen: een half uur wandelen om bij personeelszaken of bij de kantine te komen. Voor kantoortorens hebben we indertijd ook criteria geformuleerd: een vriendelijke, levendige begane grond (bijvoorbeeld een bibliotheekfunctie, geen saaie magazijnen), een interessante gevel (dus zoals het Centre Court, en niet zoals MCH), en een markante top (goed voorbeeld is de Zurichtoren, slecht is Savornin Lohmanplein), zodat het silhouet van Den Haag interessant wordt. Daar is in Haags Peil nog aan toegevoegd: geen nadelige effecten op de omliggende functies – dus niet het licht wegnemen van naastliggende woningen, geen windhinder veroorzaken op het omliggende speelterrein, geen mooie stadsgezichten om zeep helpen. In het Beatrixkwartier, waar inmiddels een echte hoogbouwwijk is ontstaan, wordt in grote lijnen voldaan aan deze criteria. In zijn soort is dit ons inziens best een goede wijk geworden.
Voor woontorens liggen de zaken echter wezenlijk anders. Woningen in hoogbouw (en dan bedoelen we alles boven de 25 meter) hebben alleen maar
nadelen: geen balkon meer mogelijk vanwege de windhinder (en 95% van de mensen wil graag een eigen buitenruimte), geen contact meer met de begane grond (werkt vervreemdend, slecht voor kinderen). De gemeente verdedigt woontorens dikwijls met verwijzing naar het feit dat sommige mensen graag een appartement bewonen. Gelijkvloers, makkelijk te onderhouden. Maar een woonwens voor appartementen mag niet vertaald worden in een woonwens voor hoogbouw! Appartementen in middelhoge bouw tot 5 a 6 lagen (15 à 18 meter), met een enkel accent tot 8 lagen (25 meter) hebben wel de voordelen van appartementen, maar niet de nadelen van hoogbouw.
Hier zijn balkons nog goed bruikbaar, hier behoudt men contact met de begane grond. De gemeente poneert dikwijls de stelling dat het vanwege de ruimteschaarste nodig is om woontorens te bouwen. Wij durven de stelling aan dat dit nauwelijks of geen ruimtewinst oplevert. Tenminste, als men zich houdt aan de normen over lichtinval, hoeveelheid openbaar groen per persoon. En aan de benodigde extra verkeersruimte voor al die extra auto’s! Ja, als men een woontoren pal naast andere woningen neerzet, zodat de toren straks het licht wegneemt uit de woningen eromheen, of als er geen extra groen wordt aangelegd, ja dan levert dat ruimtewinst op. Maar we willen toch niet terug naar de ongezonde woningbouw van de 19e eeuw?
Recent vroeg een gemeenteraadslid om de ruimtelijke effecten van grote bouwprojecten beter zichtbaar te maken door driedimensionale modellen te presenteren. Hoera! Met behulp van computeranimaties of fotomontages kunnen raadsleden en burgers de zichtlijnen veel beter beoordelen. We moeten kunnen beoordelen of een plan aansluit bij de menselijke maat. Dat is alleen te beoordelen als men (virtueel) op normale ooghoogte in een plan rondloopt. En dan nog maar ten dele, want de door hoogbouw veroorzaakte gierende wind voel je dan nog niet. Wij roepen de gemeente op een computeranimatie te maken van alle hoogbouwplannen die al in de pijplijn zitten. En dan een brede discussie te houden over de vraag of dit wel de weg is die we met Den Haag moeten inslaan!
door Eveline Blitz
Een superdikke M, 85 meter hoog
november/december 2008
Den Haag - hoog, hoger, hoogst ongwenst
Binnenkort start de Haagse gemeentepolitiek een discussie over hoogbouw. Mogelijk mede geïnspireerd door de vele kritische geluiden in de stad (waaronder de onze) wil het college het onderwerp verbreden tot “verdichting, waar hoogbouw een onderdeel van kan zijn”. Hoog tijd dus dat we nog eens op een rij zetten wat we van hoogbouw vinden.
door Eveline Blitz
Een enkele keer horen we mensen in de stad zeggen: “Ach, waar maken jullie je druk om. Zoveel hoogbouw is er toch nog niet? Er kan nog best wat bij.” Tot zover zijn we het eens. Er kan nog best “wat” bij. En dan denken we bijvoorbeeld aan
 |
het terrein langs de Beatrixlaan schuin tegenover het Centre Court, waar zeker nog een hoog kantoorgebouw past. Maar de pleitbezorgers van “nog best wat meer” vergeten dat er inmiddels al tientallen wolkenkrabbers in de steigers staan. Om het geheugen even op te frissen:
• Op de locatie Babylon komen behalve een groot kantoorgebouw ook twee woontorens van 100 en 140 meter hoog.
• Daarnaast, op het Koningin Julianaplein voor het Centraal Station komt een hoog gebouw, waarin grote hoeveelheden woningen, kantoren
en vermaak zullen worden geconcentreerd. Het ontwerp (van 85 meter hoog) in de vorm van een superdikke M staat nog ter discussie.
• In Bezuidenhout-West komt de Haagse Zwaan, een kantoorgebouw met een hoogte van 74 meter.
• Achter het Congresgebouw wordt een kantoor voor Europol gebouwd met 40 meter hoge (vrijwel blinde) wanden aan de zijde van het Statenkwartier.
• Op de locatie van de Zwarte Madonna worden voor twee ministeries torens gebouwd van 140 meter en een woontoren van 125 meter.
Daar blijft het niet bij. De politiek heeft al diverse Masterplannen vastgesteld, waarin telkenmale hoogbouw is voorzien:
• een woontoren en een stadskantoor (van 75 meter) in Masterplan Erasmusveld / Leywegzone.
• twee 100 meter hoge woontorens op het Verhulstplein.
• een toren (een “hoogte-accent” genoemd) van 50 meter naast Hotel Atlantic in Kijkduin.
• vier woontorens van 50 meter langs de Ockenburgstraat.
• een woontoren (van 70 meter) in de Bosjes van Pex op het terrein van Quick.
• een toren van 70 meter op de achter te laten locatie van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie.
• twee woontorens op het te overdekken gedeelte van de Haagse Markt aan de Herman Costerstraat, en diverse torens aan de Loosduinseweg.
• een woontoren van 70 meter op de hoek van de Rivierenbuurt en het Rijswijkseplein; vervanging van de Sigmatoren door een veel grotere.
• drie woontorens aan de Scheveningse Haven (twee van 100 meter en één van 75 meter).
• twee hoogbouwwijken op de Binckhorst. Tientallen torens van 70 meter en tientallen torens van (verplicht) hoger dan 100 meter (35 tot 50 bouwlagen).
• twee hoge torens op het Stationsplein tegenover station Hollands Spoor.
En dan zijn we er vast nog een paar vergeten. Waar de discussie in de Haagse politiek nu over gaat, is of er nóg meer in voorbereiding moet
worden genomen. Wat ons betreft is het antwoord eenduidig NEE. Wat ons betreft zou de discussie zelfs moeten gaan over de vraag of sommige
 Stadskantoor Leyweg van 75 meter |
van de plannen waartoe al besloten is, drastisch moeten worden aangepast, of zelfs afgelast. Zijn we daarom provinciaals? We menen van niet. Zelfs in een typische hoogbouwstad als Rotterdam woedt deze discussie ook. In Parijs is recent door het stadsbestuur besloten dat de beleidslijn, zelfs in de buitengebieden, omgebogen moet worden – hoogbouw heeft te veel nadelen om op die weg voort te gaan.
In de discussie moet onderscheid gemaakt worden tussen woontorens en kantoortorens. Toen we vroeger over de aanvaardbaarheid van hoogbouw spraken bedoelden we eigenlijk altijd kantoortorens.
 Het nieuwbouwproject Wijnhaven (Illustratie DSO, gemeente Den Haag) |
Voor een kantoorbestemming heeft hoogbouw duidelijke, logistieke voordelen: de interne loopafstand wordt veel korter. Heel onhandig als al die verdiepingen naast elkaar zouden liggen: een half uur wandelen om bij personeelszaken of bij de kantine te komen. Voor kantoortorens hebben we indertijd ook criteria geformuleerd: een vriendelijke, levendige begane grond (bijvoorbeeld een bibliotheekfunctie, geen saaie magazijnen), een interessante gevel (dus zoals het Centre Court, en niet zoals MCH), en een markante top (goed voorbeeld is de Zurichtoren, slecht is Savornin Lohmanplein), zodat het silhouet van Den Haag interessant wordt. Daar is in Haags Peil nog aan toegevoegd: geen nadelige effecten op de omliggende functies – dus niet het licht wegnemen van naastliggende woningen, geen windhinder veroorzaken op het omliggende speelterrein, geen mooie stadsgezichten om zeep helpen. In het Beatrixkwartier, waar inmiddels een echte hoogbouwwijk is ontstaan, wordt in grote lijnen voldaan aan deze criteria. In zijn soort is dit ons inziens best een goede wijk geworden.
 Hoogbouw waar Zwarte Madonna stond |
Voor woontorens liggen de zaken echter wezenlijk anders. Woningen in hoogbouw (en dan bedoelen we alles boven de 25 meter) hebben alleen maar
nadelen: geen balkon meer mogelijk vanwege de windhinder (en 95% van de mensen wil graag een eigen buitenruimte), geen contact meer met de begane grond (werkt vervreemdend, slecht voor kinderen). De gemeente verdedigt woontorens dikwijls met verwijzing naar het feit dat sommige mensen graag een appartement bewonen. Gelijkvloers, makkelijk te onderhouden. Maar een woonwens voor appartementen mag niet vertaald worden in een woonwens voor hoogbouw! Appartementen in middelhoge bouw tot 5 a 6 lagen (15 à 18 meter), met een enkel accent tot 8 lagen (25 meter) hebben wel de voordelen van appartementen, maar niet de nadelen van hoogbouw.
Hier zijn balkons nog goed bruikbaar, hier behoudt men contact met de begane grond. De gemeente poneert dikwijls de stelling dat het vanwege de ruimteschaarste nodig is om woontorens te bouwen. Wij durven de stelling aan dat dit nauwelijks of geen ruimtewinst oplevert. Tenminste, als men zich houdt aan de normen over lichtinval, hoeveelheid openbaar groen per persoon. En aan de benodigde extra verkeersruimte voor al die extra auto’s! Ja, als men een woontoren pal naast andere woningen neerzet, zodat de toren straks het licht wegneemt uit de woningen eromheen, of als er geen extra groen wordt aangelegd, ja dan levert dat ruimtewinst op. Maar we willen toch niet terug naar de ongezonde woningbouw van de 19e eeuw?
 Nieuw Babylon |
Recent vroeg een gemeenteraadslid om de ruimtelijke effecten van grote bouwprojecten beter zichtbaar te maken door driedimensionale modellen te presenteren. Hoera! Met behulp van computeranimaties of fotomontages kunnen raadsleden en burgers de zichtlijnen veel beter beoordelen. We moeten kunnen beoordelen of een plan aansluit bij de menselijke maat. Dat is alleen te beoordelen als men (virtueel) op normale ooghoogte in een plan rondloopt. En dan nog maar ten dele, want de door hoogbouw veroorzaakte gierende wind voel je dan nog niet. Wij roepen de gemeente op een computeranimatie te maken van alle hoogbouwplannen die al in de pijplijn zitten. En dan een brede discussie te houden over de vraag of dit wel de weg is die we met Den Haag moeten inslaan!
door Eveline Blitz
TERUG