Ons Den Haag
|
JULI/AUGUSTUS
Na de vorige twee afleveringen (openbaar vervoer en gezondheidszorg) is nu onderwijs aan de beurt. Vier voormalige schoolgebouwen laten zien dat het mogelijk is om ook dit soort gebouwen in aanmerking te laten komen voor hergebruik.
door Tekst Frans van Rooijen. Nieuwe foto’s Rob van Kleef. Historische foto’s Haags Gemeentearchief.
Op 29 april 1895 werd op het adres Westeinde 68a de nieuwe ‘Diaconieschool van de Hervormde Gemeente’ in gebruik genomen. Het gebouw was gevestigd achter het woonhuis van Ds. Rademaker. Het woonhuis was aangepast en ingericht als onderwijzerswoning. Door een deur rechts in de gevel was een toegang gemaakt tot het schoolgebouw. De school heeft decennia lang dienst gedaan als lagere school, maar ook andere opleidingen waren er gevestigd. In de jaren ’70 waren er plannen voor modernisering van het gebouw. Deze plannen werden doorkruist doordat er plotseling allerlei gevaarlijke gebreken in fundering en gebouw naar voren kwamen. Oorzaak: de bouwactiviteiten voor het nieuwe Westeinde Ziekenhuis. Het schoolgebouw moest worden gesloopt. Het oude toegangsgebouw verloor zijn bijzondere bestemming en op de plek van de monumentale school zelf ontstond een groot parkeerterrein.
In 1924-1925 werd de gecombineerde lagere en ULO-school in de Bezuidenhoutse Van der Parrastraat gebouwd. Het gebouw was een ontwerp van architect ir. Dirk Roosenburg (1887-1962), die ook een fabriek voor Philips aan de Fruitweg ontwierp en het bekende KLM-gebouw aan de Plesmanweg. Roosenburg was ooit begonnen als tekenaar bij Berlage en hij was de grootvader van Rem Koolhaas. Ook bouwde Roosenburg woonhuizen aan de Waalsdorperweg, een huis aan de Nieuwe Parklaan (‘Windekind’) en huizen aan de Laan van Meerdervoort. In het schoolgebouw in de Van der Parrastraat werd later een afdeling van een gemeentelijke Technische school gevestigd. De werkgroep Bezuidenhout-Midden heeft rond 2000 geprobeerd het gebouw op de gemeentelijke monumentenlijst te laten plaatsen, hetgeen niet is gelukt. Inmiddels heeft het gebouw een woonbestemming en is in de voormalige gymnastiekzaal een kinderdagverblijf gehuisvest.
In 1905 werd de leerschool en de bewaarschool voor meisjes van de RK Sint-Willibrordus Vereniging geopend. De ingang voor de meisjes was aan de Van Ostadestraat 322. Om de hoek, in de Jan de Baenstraat 75, was de hoofdingang voor de Bonifaciusschool, een katholieke jongensschool. De architect van beide gebouwen was Lambertus Faber (1855-1929). Hij woonde en werkte zijn hele leven in Den Haag. Hij was een bekwaam architect en genoot veel aanzien. Op 28-jarige leeftijd was hij al benoemd tot hoofdopzichter van de ‘landsgebouwen’. Hij was leraar aan de Academie voor Beeldende Kunst en jarenlang Rijksbouwmeester. Daarnaast ontwierp hij veel gebouwen, waaronder een aantal andere Haagse scholen: de kweekschool voor meisjes Cor Mariae in de Oude Molstraat en de lagere school en U.L.O. Cordi Sacratissimo in de Cornelis Jolstraat. Daarnaast is van hem bekend het klooster De Beyart in Maastricht. Het scholencomplex in de Jan de Baenstraat werd rond 1993 afgebroken, waarbij de gevel werd gespaard en onderdeel werd van het buurthuis Sam Sam. Nu huist achter het klassieke geveltje dat op de foto te zien is, de Stichting Jeugdwerk, de Jeugdhaven en het Jeugdcentrum Samson. De Mariaschool verhuisde naar nieuwbouw aan de Vaillantlaan en werd voortaan ‘t Palet genoemd.
In 1899 werd de Huishoudschool – Laan van Meerdervoort opgericht. De school is te beschouwen als opvolger van de 11 jaar eerder opgerichte Haagse Kookschool. Eerst was de school gevestigd in het pand aan de Regentesselaan 1 totdat in 1901 het monumentale pand aan de Laan van Meerdervoort betrokken werd. Dit pand was een ontwerp van architect J.J. van Nieukerken (1854-1913), die ook het Tropenmuseum in Amsterdam ontwierp. Het gebouw lag in 1901 nog aan het eind van de bebouwing van Den Haag: achter de school graasden de paarden, de Archimedesstraat en de verlenging van de Suezkade bestonden nog niet, evenmin als de woonhuizen even verderop aan die kant van de Laan van Meerdervoort. In 1929 werd het gebouw uitgebreid met een bebouwing van de strook land die de school scheidde van het politiebureau. Er werd toen ook een centrale verwarming voor het hele gebouw aangelegd. Momenteel wordt het hele complex verbouwd naar plannen van architect Fred Bos. Er worden tien appartementen, twee stadswoningen en een huisartsnpraktijk gerealiseerd.
door Tekst Frans van Rooijen. Nieuwe foto’s Rob van Kleef. Historische foto’s Haags Gemeentearchief.
juli/augustus 2010
Bestemming gewijzigd: onderwijs
Na de vorige twee afleveringen (openbaar vervoer en gezondheidszorg) is nu onderwijs aan de beurt. Vier voormalige schoolgebouwen laten zien dat het mogelijk is om ook dit soort gebouwen in aanmerking te laten komen voor hergebruik.
door Tekst Frans van Rooijen. Nieuwe foto’s Rob van Kleef. Historische foto’s Haags Gemeentearchief.
Meester Schabergschool, Westeinde 68a
Op 29 april 1895 werd op het adres Westeinde 68a de nieuwe ‘Diaconieschool van de Hervormde Gemeente’ in gebruik genomen. Het gebouw was gevestigd achter het woonhuis van Ds. Rademaker. Het woonhuis was aangepast en ingericht als onderwijzerswoning. Door een deur rechts in de gevel was een toegang gemaakt tot het schoolgebouw. De school heeft decennia lang dienst gedaan als lagere school, maar ook andere opleidingen waren er gevestigd. In de jaren ’70 waren er plannen voor modernisering van het gebouw. Deze plannen werden doorkruist doordat er plotseling allerlei gevaarlijke gebreken in fundering en gebouw naar voren kwamen. Oorzaak: de bouwactiviteiten voor het nieuwe Westeinde Ziekenhuis. Het schoolgebouw moest worden gesloopt. Het oude toegangsgebouw verloor zijn bijzondere bestemming en op de plek van de monumentale school zelf ontstond een groot parkeerterrein.
Hannie schaftschool, Van der Parrastraat 5-7
In 1924-1925 werd de gecombineerde lagere en ULO-school in de Bezuidenhoutse Van der Parrastraat gebouwd. Het gebouw was een ontwerp van architect ir. Dirk Roosenburg (1887-1962), die ook een fabriek voor Philips aan de Fruitweg ontwierp en het bekende KLM-gebouw aan de Plesmanweg. Roosenburg was ooit begonnen als tekenaar bij Berlage en hij was de grootvader van Rem Koolhaas. Ook bouwde Roosenburg woonhuizen aan de Waalsdorperweg, een huis aan de Nieuwe Parklaan (‘Windekind’) en huizen aan de Laan van Meerdervoort. In het schoolgebouw in de Van der Parrastraat werd later een afdeling van een gemeentelijke Technische school gevestigd. De werkgroep Bezuidenhout-Midden heeft rond 2000 geprobeerd het gebouw op de gemeentelijke monumentenlijst te laten plaatsen, hetgeen niet is gelukt. Inmiddels heeft het gebouw een woonbestemming en is in de voormalige gymnastiekzaal een kinderdagverblijf gehuisvest.
Mariaschool, Van Ostadestraat 322 hoek Jan de Baenstraat
In 1905 werd de leerschool en de bewaarschool voor meisjes van de RK Sint-Willibrordus Vereniging geopend. De ingang voor de meisjes was aan de Van Ostadestraat 322. Om de hoek, in de Jan de Baenstraat 75, was de hoofdingang voor de Bonifaciusschool, een katholieke jongensschool. De architect van beide gebouwen was Lambertus Faber (1855-1929). Hij woonde en werkte zijn hele leven in Den Haag. Hij was een bekwaam architect en genoot veel aanzien. Op 28-jarige leeftijd was hij al benoemd tot hoofdopzichter van de ‘landsgebouwen’. Hij was leraar aan de Academie voor Beeldende Kunst en jarenlang Rijksbouwmeester. Daarnaast ontwierp hij veel gebouwen, waaronder een aantal andere Haagse scholen: de kweekschool voor meisjes Cor Mariae in de Oude Molstraat en de lagere school en U.L.O. Cordi Sacratissimo in de Cornelis Jolstraat. Daarnaast is van hem bekend het klooster De Beyart in Maastricht. Het scholencomplex in de Jan de Baenstraat werd rond 1993 afgebroken, waarbij de gevel werd gespaard en onderdeel werd van het buurthuis Sam Sam. Nu huist achter het klassieke geveltje dat op de foto te zien is, de Stichting Jeugdwerk, de Jeugdhaven en het Jeugdcentrum Samson. De Mariaschool verhuisde naar nieuwbouw aan de Vaillantlaan en werd voortaan ‘t Palet genoemd.
De Huishoudschool ‘De Laan’, Laan van Meerdervoort 95
In 1899 werd de Huishoudschool – Laan van Meerdervoort opgericht. De school is te beschouwen als opvolger van de 11 jaar eerder opgerichte Haagse Kookschool. Eerst was de school gevestigd in het pand aan de Regentesselaan 1 totdat in 1901 het monumentale pand aan de Laan van Meerdervoort betrokken werd. Dit pand was een ontwerp van architect J.J. van Nieukerken (1854-1913), die ook het Tropenmuseum in Amsterdam ontwierp. Het gebouw lag in 1901 nog aan het eind van de bebouwing van Den Haag: achter de school graasden de paarden, de Archimedesstraat en de verlenging van de Suezkade bestonden nog niet, evenmin als de woonhuizen even verderop aan die kant van de Laan van Meerdervoort. In 1929 werd het gebouw uitgebreid met een bebouwing van de strook land die de school scheidde van het politiebureau. Er werd toen ook een centrale verwarming voor het hele gebouw aangelegd. Momenteel wordt het hele complex verbouwd naar plannen van architect Fred Bos. Er worden tien appartementen, twee stadswoningen en een huisartsnpraktijk gerealiseerd.
door Tekst Frans van Rooijen. Nieuwe foto’s Rob van Kleef. Historische foto’s Haags Gemeentearchief.
TERUG