Boekbespreking Vergeten verhalen – Haagsche oorlogsherinneringen
In 2019 komt het boek ‘Vergeten Verhalen- 100 Haagsche oorlogsherinneringen’ uit. Nu, in 2026, laten Van der Hoeven, Post en Wienbelt de tweede en geheel herziene editie verschijnen, met daarin een aantal nieuwe verhalen en enkele nieuwe interviews.
“In onze stad leven nog duizenden mensen die de oorlog hebben meegemaakt. Ze zijn op hoge leeftijd. Ruimen hun zolders op in de huizen waar ze vaak lang gewoond hebben. Ze vinden papieren en andere spullen van toen. Zij, of hun familieleden, hebben veel verhalen voor dit boek geleverd”, zo schrijven Johan van der Hoeven, Willem Post en Ton Wienbelt in hun inleiding. Het boek barst dan ook van foto’s van spullen die op die zolders tevoorschijn kwamen: posters, persoonlijke briefjes, ansichtkaarten, kookboekjes, stripverhalen, kogels, bonkaarten, speldjes, kacheltjes, dolken en messen, plattegronden, ontruimingsbevelen, gebroken geweertjes, feestrokken, tientjes van Lieftinck, landmijnen, afscheidsbrieven, zelfgemaakte radio’s, enzovoort, enzovoort. Alleen al de ruim 500 illustraties brengen je terug in de Haagse oorlogsjaren.
Maar behalve een kijkboek is het toch vooral een verhalenboek. Soms informatief, soms spannend, soms schrijnend. Wat te denken van het verhaal over Jaap van Dien die als Jehova’s getuige wordt opgepakt en in 1942 in concentratiekamp Neuengamme terecht komt. In april 1945 ontruimen de Duitsers het kamp en brengen de overgebleven gevangenen over naar een drietal schepen waaronder de Cap Arcona en de Thielbek. En dan slaat het noodlot alsnog toe: Tweehonderd jachtbommenwerpers van de RAF bombarderen de schepen: Op de Cap Arcona komen 5000 gevangenen om en op de Thierhek 2000. Jaap van Dien is een van de slachtoffers: een paar dagen voor de bevrijding…
Het verhaal over Gerrit Kastein is waarschijnlijk bij veel lezers bekend. Na de aanslag op Seijffardt komt hij terecht op het hoofdkantoor van de Sicherfheitspolizei op het Binnenhof en pleegt zelfmoord door met stoel en al uit het raam te springen. Minder bekend is dat Seijffardt vlak voor zijn overlijden nog kan melden dat de daders waarschijnlijk studenten waren maar dat hij niet wil dat er als represaille gijzelaars worden geëxecuteerd.
Het boek biedt een caleidoscoop aan verhalen: gevangenen die uit rijdende treinen springen, stedelingen die 60 kilometer lopen voor voedsel, bewoners die een paar dagen weg zijn en bij terugkomst merken dat een ander gezin in hun woning woont dat weigert te vertrekken, je bij een razzia verstoppen onder de vloer van het toilet en dat dan een Duitser van dat toilet gebruik gaat maken, een huilende Duitser die zich realiseert dat hij een kind heeft doodgeschoten…
‘Vergeten’ verhalen is op zich een vreemde titel. ‘Verhalen die we niet mogen vergeten’ zou beter bij de inhoud passen. Wat een beetje storend is, maar dat is persoonlijk, is dat de verhalen niet gerangschikt zijn: thematisch noch chronologisch. Maar wellicht zijn er lezers die deze wat chaotische samenstelling prettig vinden, juist bij een boek over dit onderwerp.
Vergeten verhalen- Haagsche oorlogsherinneringen, Johan van der Hoeven, Willem Post, Ton Wienbelt; Studio92a, 264 pag; €26,95; ISBN 9 789082 783094
Piet Vernimmen
