Boekbespreking Vroegâh in Den Haag-2

In 2020 verschijnt ‘Vroegâh in Den Haag – Van hoerenmadam tot Maison Krul’ van F.J.A.M. van der Helm. Dit jaar ligt deel 2 in de boekhandel ‘Vroegâh in den Haag – Van baron Hop tot blonde Mie’. Ook nu weer 40 verhalen uit het Haagse verleden.

Het gaat in de boeken van Van der Helm over de geschiedenis van het Haagse dagelijks leven, over onderwerpen die de geschiedenisboeken nooit zullen halen. Hoe leefde de Hagenaar? Wat maakte hij mee? Wat gebeurde er op straat? Al lezend brengt de schrijver je terug in de tijd van toen. Ook al heb je de tijd van ‘vroegâh’ niet meegemaakt, veel verhalen herken je als ‘typisch Haags”. 

De naam Van Alkemade is door de naar hem vernoemde laan bij elke Hagenaar bekend. Minder bekend is ongetwijfeld dat de 16e-eeuwse Dirk van Alkemade een van de eerste Haagse burgemeesters is. Van 1560 tot 1572 vervult hij dat ambt en meteen na zijn aanstelling zet hij zich in voor de bouw van een deftig stadhuis. In 1564 kan hij er zijn intrek nemen: het oude Raadhuis aan de Groenmarkt, het staat er nog steeds. 

Zes van de verhalen uit de 18e eeuw gaan over misdaad en onzedelijk gedag. In het begin van de 18e eeuw staat Den Haag redelijk tolerant ten opzichte van homo’s, of zoals Van der Helm schrijft: ”Het moet een liberale tijd zijn geweest voor bedrijvers van de herenliefde”. Rond 1730 slaat de sfeer om: de ene homo-vervolging volgt op de andere. Het wordt Pietertje van Steijn noodlottig. “Hij wordt veroordeeld tot de strop en zijn ‘zondige lijf’ werd in zee geworpen.”

Een verhaal uit 1780: Dienders betrappen Jacoba Kerling in het Haagse Bos. Bij de ondervraging geeft ze toe zich verschillende malen te hebben laten gebruiken door soldaten op het Spui en onder de galerij op het Binnenhof. De rechters veroordelen de 16-jarige tot 6 jaar tuchthuis en 12 jaar verbanning uit de stad. 

Dat vroeger alles beter was, lees je niet bij Van der Helm, maar dat bij de Gedempte Gracht een overdekte markthal verdwenen is, waarna op die plek in 1884 het Scala theater de deuren opent- en dat nu op die plaats de Bijenkorf parkeerplaats is, bij die parkeerplaats zal niet iedereen uitroepen “Lang leve de vooruitgang”.

Ook uit de 20e eeuw een ruim aanbod aan verhalen, zoals bijvoorbeeld de moord aan de Schenkkade in 1923, het koninklijk bezoek aan het Haagse slachthuis, handelshuis Stokvis aan de Herengracht, de sloop van het Minangkabausehuis in het Haagse Bos of de ramp van de Scheveningse SCH 102.

Van der Helm schenkt onze stad met dit boek weer 40 nieuwe verhalen over personen, gebouwen, gebeurtenissen uit het Den Haag van ‘vroegâh’. Verhalen die zich afspelen op het zand en op het veen…

Vroegâh in Den Haag – Van baron Hop tot blonde Mie, F.J.A.M. van der Helm. Uitg. Walburg Pers, 164 blz., €20,00; ISBN9 789464 566529.

Piet Vernimmen