Boekbespreking ‘We willen het hier rustig houden’
De Ary Schefferstraat, de Taco Scheltemastraat, de Mankesstraat of de Thérèse Schwartzestraat zijn straten genoemd naar schilders. Wie denkt dat ze in de Schilderswijk liggen, kan het ‘niet fouter’ hebben: Ary, Taco en Thérèse vind je terug in het chique Benoordenhout, preciezer geformuleerd: in Uilennest.
‘We willen het hier rustig houden- de markante geschiedenis van het Benoordenhoutse Uilennest’ is de titel van het boek dat historicus Pim Reinders schreef over de buurt waar hij sinds 2021 woont. Reinders heeft er zich met zijn onderzoek niet bepaald met een Jantje van Leiden afgemaakt, getuige alleen al de ruim 400 noten achter in het boek.
Voor de lezers die minder bekend zijn met Benoordenhout: Uilennest is de buurt tussen de Hart Nibbrigkade, de Wassenaarseweg, de Thérèse Schwartzestraat en de Benoordenhoutseweg. Uilennest telt ongeveer 2300 bewoners en pakweg 1300 woningen.
De bouw van de eerste woningen start rond 1949. De plannen dateren van 40 jaar eerder en wat bijzonder is voor die jaren: de totstandkoming van de buurt is het resultaat van particulier initiatief. Van de grondaankoop tot en met de bouw. Het is werkelijk intrigerend te lezen hoe in die jaren een hecht, vrij klein netwerk van beleggers, projectontwikkelaars, architecten en aannemers met elkaar verweven is. Om de belangrijkste te noemen: Jan Wils, Fop Ottenhof, Gerrit Blankespoor, Pieter Vries en Piet Zanstra als architecten, Reinder Zwolsman en Hopman & Zn als projectontwikkelaar en Bertus Meijer als aannemer.
Er is vanzelfsprekend veel overleg met de gemeente. Dat gaat niet altijd even vlotjes, Zo citeert Reinders J.P. Van der Ploeg, directeur van het gemeentelijk Grondbedrijf: ”Ik moet hierbij aantekenen dat de heer Zwolsman tot een van de meest gewiekste klanten van deze dienst behoort (…) De wijze van optreden van de heer Zwolsman is bovendien veelal agressief en gaat soms met dreigementen gepaard”.
Bijna elke pagina is voor geïnteresseerden in Haagse stedenbouw, architectuur of Benoordenhout een genot om te lezen. Pim Reinders legt de verbanden op heldere wijze bloot. Hij doet dat gedetailleerd, erg gedetailleerd. Zo beperkt hij zich bijvoorbeeld niet tot Zanstra’s werk in Uilennest, maar krijgen we ook een overzicht van Zanstra’s andere Haagse activiteiten, van de flatwoningen aan de Segbroeklaan tot de inmiddels afgebroken raadszaal aan de Groenmarkt. Vanzelfsprekend meldt hij ook nog even tussen neus en lippen door dat veel gevelversieringen in Uilennest afkomstig zijn van de kunstenares Irene Zinsmeester- de dochter van Zanstra.
En dan nu de titel: ‘We willen het hier rustig houden’. Reinders schrijft in zijn nabeschouwing: ”De meestal oudere bewoners van het Uilennest toonden zich vooral verenigd als ze ergens tégen waren”. Maar dan heb je inmiddels al gelezen over hun verzet tegen de komst van een woonwagenkamp: “Ik gun die mensen best een plaats, maar dan in een buurt waar ze thuishoren. Of wilt u dat deze buurt verpaupert?” Het verzet tegen de komst van een IVO-school: ”Die nieuwe school, die zijn voltooiing begint te naderen, is niet lelijk, niet afschuwelijk, maar kort en goed, afgrijselijk.” Het verzet tegen de eventuele komst van de Amerikaanse ambassade op landgoed Clingendael: men vreesde terrorisme en demonstraties en ‘dagelijkse schending van onze privacy door cameratoezicht op en rondom de ambassade”. En vanzelfsprekend verzette de buurt zich tegen de mogelijke komst van asielzoekers… Nee, je krijgt uit het boek van Reinders niet bepaald de indruk dat de bewoners dol waren op verstoring van hun weldadige rust.
Reinders schreef een bijzondere studie over een, wat ik eerder dacht, niet zo’n bijzondere buurt. Het is een mooie en waardevolle aanvulling op de geschiedenis van de woningbouw in Den Haag.
Wij willen het hier rustig houden- De markante geschiedenis van de Benoordenhoutse buurt Uilennest; Pim Reinders; 192 pag. €22,90; ISBN 9789464715699.Haagse
